MERCAN KOLEJİ’NDEN EĞİTİMDE DİKKAT ÇEKEN MODEL: “DEĞERİ ANLATMAK YETMEZ, DAVRANIŞA DÖNÜŞMELİ”
Dr. Özcan Mercan’ın geliştirdiği MEDEP’te hedef yalnızca başarılı öğrenci değil: “İyi ve başarılı insan”
MALATYA (MHG) – Bir çocuk “saygının” tanımını biliyor ama arkadaşını dinlemiyorsa, “sorumluluk” kavramını açıklıyor ama görevini yerine getirmiyorsa, “dürüstlük” hakkında konuşuyor ama hatasını üstlenemiyorsa değerler eğitimi amacına ulaşmış sayılabilir mi?
Malatya’da 1994 yılından bu yana en seçkin eğitim kurumlarından biri olarak faaliyet gösteren Mercan Eğitim Kurumları, bu soruya kendi eğitim modeliyle cevap veriyor. Türkiye’nin tanınmış Eğitimci-Yazarlarından Mercan Eğitim Kurumları Kurucusu, Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Özcan Mercan tarafından kaleme alınan “MEDEP – Mercan Değerli Davranış Eğitim Programı”, değerleri yalnızca öğrenciye anlatmayı değil, bunları gözlenebilir ve sürdürülebilir davranışlara dönüştürmeyi hedefliyor.
Mercan Koleji’nde anaokulu, ilkokul ve ortaokul kademelerinde yaş grubuna göre yapılandırılan programı Malatya Haber Gazetesi’ne anlatan Dr. Özcan Mercan, dikkat çeken bir çıkış yaptı:
“Değerleri çocuklara anlatmak yetmez. Çocuk o değeri davranışına yansıtmıyorsa eğitim henüz tamamlanmamıştır.”
“DEĞERİ BİLMEK YETMEZ, YAŞAMAK GEREKİR”
MEDEP – Mercan Değerli Davranış Eğitim Programı
“DEĞERLER EĞİTİMİNİ KAVRAMDAN DAVRANIŞA TAŞIDIK”
Dr. Özcan Mercan, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından uzun yıllardır okullarda değerler eğitimine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü, ancak kendi gözlemlerine göre uygulamada önemli bir sorun bulunduğunu söyledi.
Mercan, değerlerin yalnızca kavramsal düzeyde anlatılmasının yeterli olmadığını belirterek şöyle konuştu:
“Yıllardır değerler eğitiminden söz ediyoruz. Çocuklarımıza sevgi, saygı, sorumluluk, çalışkanlık, dürüstlük, adalet ve vatanseverlik gibi çok önemli değerleri anlatıyoruz. Fakat bizim üzerinde durduğumuz soru şu: Bunların kaçı davranışa dönüşüyor? Eğitimin özü, bireyde istendik davranış değişikliği oluşturabilmektir. Biz de buradan hareket ederek programımızın adını özellikle ‘Değerler Eğitimi’ değil, ‘Değerli Davranış Eğitim Programı’ koyduk.”
Mercan'a göre MEDEP'in ayrıştığı temel nokta tam olarak burada başlıyor:
Değeri anlat → örnekle → uygulat → gözlemle → öğrencinin kendisini değerlendirmesini sağla → aileyi sürece dahil et.
Program dokümanlarında da bu yaklaşım somut biçimde görülüyor. MEDEP, öğrencinin yalnız akademik başarısını değil; ahlaki, sosyal ve duygusal gelişimini sistematik olarak desteklemeyi ve sorumluluk alan, çalışkan, adil, empati kurabilen, özdenetimli, topluma ve çevreye duyarlı bireyler yetiştirmeyi hedefliyor. MK MEDEP ORTA MK MEDEP ORTA
PEKİ MEDEP’TE NE FARKLI?
MEDEP'in dikkat çeken taraflarından biri, değerin yalnızca bir ders konusu olarak bırakılmaması.
Programda her değer için farkındalık, tartışma, örnek olay, grup çalışması, kısa film analizi, çalışma föyü, proje-performans görevi, öz değerlendirme ve veli bilgilendirmesi gibi birbirini tamamlayan aşamalar bulunuyor.
Her değer yaklaşık bir aylık çalışma dönemine yayılıyor. İlk hafta farkındalık, ikinci hafta derinleştirme, üçüncü hafta uygulama, dördüncü hafta ise değerlendirmeye ayrılıyor. Süreçte öğretmen gözleminin yanında rubrikler ve öğrencinin kendi davranışını değerlendirdiği çalışmalar da kullanılıyor.
Mercan bunu şöyle açıklıyor:
“Çocuğa ‘sorumlu ol’ demek kolaydır. Asıl mesele sorumluluğun hangi davranışlarla ortaya çıktığını öğretmektir. Görevini zamanında yapmak, eşyalarını düzenli tutmak, başladığı işi tamamlamak, verdiği sözün arkasında durmak, hata yaptığında mazeret yerine çözüm üretmek… Sorumluluk dediğimiz şey bunların tamamıdır.”
Nitekim ortaokul MEDEP içeriğinde sorumluluk; planlama, zaman yönetimi, öz disiplin, başladığı işi tamamlama ve sonuçlarını üstlenme gibi somut göstergeler üzerinden ele alınıyor.
ANAOKULUNDA TEMEL ATILIYOR, İLKOKULDA ALIŞKANLIĞA, ORTAOKULDA BİLİNÇLİ DAVRANIŞA DÖNÜŞÜYOR
Dr. Mercan, programın en önemli özelliklerinden birinin gelişim basamaklarına göre kurgulanması olduğunu belirtiyor.
MEDEP'in temel mantığında aynı değer, farklı yaşlardaki çocuklara aynı yöntemle aktarılmıyor.
Anaokulunda: “Değeri yaşatarak öğretmek”
Okul öncesinde amaç çocuğa uzun kavramsal açıklamalar yaptırmak değil; paylaşma, teşekkür etme, sıra bekleme, arkadaşının duygusunu fark etme, eşyasını toplama, yardım etme ve basit sorumlulukları yerine getirme gibi davranışların günlük okul hayatının parçası haline gelmesi.
Mercan:
“Anaokulundaki çocuğa saygı konusunda uzun bir tanım ezberletmenin bize göre eğitimsel karşılığı sınırlıdır. Çocuğun arkadaşını dinlemesi, sırasını beklemesi, teşekkür etmesi, özür dilemeyi öğrenmesi ve yaptığı davranışın karşısındaki kişiyi nasıl etkilediğini fark etmesi çok daha değerlidir.”
İlkokulda: “Davranışı alışkanlığa dönüştürmek”
İlkokul döneminde sorumluluk alanı genişliyor. Öğrencinin okul eşyasını takip etmesi, görevini tamamlaması, arkadaşlarıyla iş birliği yapması, doğruyu söylemesi, çevresini koruması ve topluluk içerisindeki sorumluluğunu fark etmesi öne çıkıyor.
Mercan, bu dönemi “karakter alışkanlıklarının inşa edildiği kritik yıllar” olarak değerlendiriyor.
Ortaokulda: “Neden böyle davranmalıyım?” sorusu geliyor
Ortaokulda ise MEDEP çok daha analitik bir yapıya dönüşüyor.
Öğrenciden artık yalnızca kurala uyması değil, neden uyduğunu anlaması, davranışının sonuçlarını değerlendirmesi, akran ilişkilerinde doğru tutumu seçmesi ve kendi davranışlarını sorgulaması bekleniyor.
Örneğin programda 5. sınıfta görev farkındalığı ve basit planlama; 6. sınıfta zaman yönetimi; 7. sınıfta sonuç üstlenme ve ekip sorumluluğu; 8. sınıfta ise akademik sorumluluk ile uzun vadeli sınav disiplini aşamalı kazanımlar olarak ele alınıyor.
ÇOCUK KENDİ DAVRANIŞINA PUAN VERİYOR
MEDEP'in en dikkat çekici uygulamalarından biri davranış çizelgeleri ve öz değerlendirme sistemi.
Örneğin “Sorumluluk ve Çalışkanlık” çalışmalarında öğrenciden iki hafta boyunca kendisini değerlendirmesi isteniyor.
“Plan yaptım ve uyguladım mı?”, “Görevimi zamanında teslim ettim mi?”, “Eşyalarımı düzenli tuttum mu?”, “Sonuçları sahiplendim mi?” gibi davranış göstergeleri öğrencinin önüne getiriliyor. MK MEDEP ORTA
Çalışkanlık ise “çok çalışmak” şeklinde tanımlanmıyor; hedef belirleme, planlı çalışma, süreklilik gösterme ve geri bildirimden yararlanarak kendini geliştirme becerisi olarak işleniyor.
Mercan'ın bu konudaki yaklaşımı net:
“Çocuğun davranışını sürekli yetişkinin değerlendirmesini istemiyoruz. Çocuk bir noktadan sonra kendisine ‘Ben bugün ne yaptım, nerede hata yaptım, neyi daha iyi yapabilirim?’ diye sorabilmeli. Çünkü gerçek özdenetim, öğretmen olmadığı zaman da doğru davranışı sürdürebilmektir.”
ZORBALIĞA KARŞI DA “SESSİZ KALMA” DAVRANIŞI ÖĞRETİLİYOR
Programın günümüz okul yaşamı açısından dikkat çeken bir diğer boyutu akran ilişkileri.
MEDEP'te sevgi, yalnızca bir duygu olarak değil; kapsayıcı davranmak, arkadaşına yardım etmek, kırmadan konuşmak ve dışlamaya karşı sorumluluk almak üzerinden ele alınıyor.
Programın ortaokul uygulamasında öğrencinin dışlayıcı dil kullanmaması, zorbalık karşısında yalnızca izleyici kalmaması, teşekkür-özür-telafi davranışları göstermesi ve “ben-sen” yerine “biz” dilini geliştirmesi davranış göstergeleri arasında. MK MEDEP ORTA
Saygı başlığında ise mesele dijital dünyaya kadar genişletiliyor. Alay ve küçümsemeden kaçınmak, farklı görüşü dinlemek, dijital ortamda hakaret ve siber zorbalığa katılmamak programın somut davranış göstergeleri arasında yer alıyor.
MEDEP'te sevgi, saygı, hoşgörü ve empati kavramsal başlıklar olmaktan çıkarılarak akran ilişkileri ve günlük davranışlarla ilişkilendiriliyor.
SINAV BAŞARISIYLA KARAKTER EĞİTİMİ AYNI SİSTEMDE
Mercan'ın üzerinde özellikle durduğu konu ise akademik başarı ile değer eğitimini birbirinin alternatifi olarak görmemek.
“Biz ‘ya akademik başarı ya iyi insan’ şeklinde bir tercih yapmıyoruz. İkisini birlikte istiyoruz. Mercan Koleji olarak akademik başarımızın yanına MEDEP'i koymamızın nedeni bu. Bir çocuk sınavda çok başarılı olabilir; ama sorumluluk almıyorsa, dürüst değilse, arkadaşına saygı göstermiyorsa, empati kuramıyorsa eğitimde önemli bir taraf eksik kalmış demektir.”
Programda akademik yaşamla karakter gelişiminin doğrudan ilişkilendirilmesi de dikkat çekiyor.
Ortaokul öğrencisine hedef koyma, çalışma planı oluşturma, yanlışlarını analiz etme, dikkat dağıtıcıları yönetme ve sürdürülebilir çalışma davranışları kazandırılması hedefleniyor. Programın bu bölümündeki temel yaklaşım “çok çalışmak” değil, doğru yöntemle ve sürdürülebilir biçimde çalışmak olarak tanımlanıyor.
MEDEP'in ortaokul için kullandığı ana mesaj ise programın akademik boyutunu tek cümlede özetliyor:
“Sorumluluk bilinci olan öğrenci çalışmayı öğrenir; çalışmayı öğrenen öğrenci başarıyı yönetir.”
MEDEP’TE HANGİ DEĞERLER VAR?
Programın yıllık takviminde sorumluluk ve çalışkanlık; sevgi, saygı, hoşgörü ve empati; yardımlaşma ve dayanışma; adalet ve doğruluk; vatanseverlik; sabır ve özdenetim; özgüven ve çevre bilinci gibi başlıklar bulunuyor.
Ancak Mercan'a göre kritik nokta değerlerin sayısı değil, bunların çocuğun hayatında karşılığının bulunması:
“Vatanseverlik yalnızca ‘vatanımı seviyorum’ demek değildir. Okuluna, çevresine, kamu malına sahip çıkmak, görevini iyi yapmak ve ülkesinin geleceğine katkı sağlayacak şekilde kendisini yetiştirmek de bunun davranışsal karşılığıdır.”
MEDEP dokümanlarında da vatanseverlik yalnızca duygusal bağlılık olarak değil; bilinçli yurttaşlık, toplumsal sorumluluk ve ortak değerlere sahip çıkma davranışlarıyla tanımlanıyor.
AİLE DE PROGRAMIN İÇİNDE
MEDEP yalnızca okulda yürütülen bir çalışma olarak tasarlanmamış.
Velilere de evde çocuğa görev verme, yaptığı davranışların sonuçlarını konuşma, olumlu davranışlara geri bildirim verme ve çocuk hata yaptığında onun yerine problemi çözmek yerine çözüm üretmesine fırsat tanıma öneriliyor.
Programda okul-aile iş birliğinin değer eğitimini kalıcı hale getirmedeki önemine özellikle vurgu yapılıyor. Örneğin ailelere yönelik “Ev Sorumluluk Sözleşmesi” uygulamasında çocuk için görevler ve teslim zamanları belirlenirken, haftalık öz değerlendirme sohbetlerinde “Bu hafta neyi planladın, neyi başardın, neyi geliştireceksin?” sorularının konuşulması öneriliyor. Mercan:
“Okulda sorumluluk anlatıp evde çocuğun bütün sorumluluklarını anne-baba üstleniyorsa davranışın kalıcı hale gelmesi zorlaşır. Çocuğun hayatında okul ve aile aynı hedefe bakmalı.”
“1994’TEN BERİ HEDEFİMİZ DEĞİŞMEDİ: İYİ VE BAŞARILI İNSAN”
Dr. Özcan Mercan, Mercan Eğitim Kurumları'nın eğitim anlayışını ise “iyi insan” ile “başarılı insanı” aynı kişilikte buluşturmak şeklinde özetledi.
Mercan şöyle konuştu:
“1994'ten beri misyonumuz Türkiye'ye ve dünyaya katkı sunacak iyi ve başarılı insanlar yetiştirmek. Akademik başarı bizim için çok önemli ve bundan taviz vermiyoruz. Fakat çocuğun sadece sınav sonucunu değil, nasıl bir insan olarak yetiştiğini de önemsiyoruz. MEDEP bunun için ortaya çıktı. Biz çocuklarımızın hem başarılı hem çalışkan; hem özgüvenli hem saygılı; hem rekabet edebilen hem adaletli; ülkesini seven ve dünyaya katkı sunabilecek insanlar olmasını istiyoruz.”
“AKADEMİK BAŞARI + DEĞERLİ DAVRANIŞ = MERCAN EĞİTİM MODELİ”
Dr. Özcan Mercan, MEDEP'in temel amacının akademik başarı ile ahlaki, sosyal ve duygusal gelişimi birlikte desteklemek olduğunu ifade ediyor.
“BİR ÇOCUĞUN GERÇEK BAŞARISI KARNESİNDEN DAHA BÜYÜKTÜR”
Mercan'ın sözleri, günümüzde eğitim tartışmalarının merkezindeki önemli bir soruyu da gündeme taşıyor:
Okullar yalnızca sınava mı, yoksa hayata da mı öğrenci hazırlamalı?
MEDEP'in bu soruya verdiği cevap açık görünüyor: Akademik başarı korunurken öğrencinin sorumluluk alması, çalışmayı öğrenmesi, empati kurması, adil ve dürüst davranması, özdenetim geliştirmesi ve topluma karşı sorumluluğunu fark etmesi de eğitim sürecinin ölçülebilir bir parçası haline getirilmeye çalışılıyor.
Mercan sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
“Bizim için eğitim, çocuğun ne bildiği kadar bildiğini hayatına nasıl yansıttığıdır. Sorumluluğu biliyorsa sorumluluk alacak, saygıyı biliyorsa gösterecek, dürüstlüğü biliyorsa zor durumda da doğruyu söyleyecek. Değer, davranışa dönüştüğü zaman anlam kazanır. MEDEP'in özü budur.”
Mercan Eğitim Kurumları Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Özcan Mercan tarafından kaleme alınan MEDEP – Mercan Değerli Davranış Eğitim Programı, klasik değerler eğitimi anlayışını “davranışa dönüştürme” modeliyle ele alıyor. Mercan Koleji’nde anaokulundan ortaokul sonuna kadar yaş düzeyine göre uygulanan modelde akademik başarının yanında sorumluluk, çalışkanlık, sevgi, saygı, empati, adalet, doğruluk, vatanseverlik, çevre bilinci, öz denetim ve özgüven gibi değerlerin öğrencinin günlük davranışlarına yansıması hedefleniyor.
“Değerler Eğitimi Yetmiyor” Dedi, Kendi Modelini Yazdı: Dr. Özcan Mercan MEDEP’i Anlattı
Mercan Koleji’nde Dikkat Çeken Sistem: Çocuğun Notu Kadar Davranışı da Takip Ediliyor
“Çocuk Saygının Tanımını Değil, Davranışını Göstermeli” Dr. Özcan Mercan’dan Eğitimde MEDEP Modeli
Malatya’da Eğitimde Fark Yaratan Model: MEDEP ile Akademik Başarının Yanına Karakter Eğitimi
“Sadece Başarılı Değil, İyi İnsan”: Mercan Koleji’nin MEDEP Modelinde Neler Var?
Dr. Özcan Mercan’ın kaleme aldığı MEDEP, Mercan Koleji’nde değerleri kavram olmaktan çıkarıp davranışa dönüştürmeyi hedefliyor. İşte anaokulundan ortaokula uzanan modelin ayrıntıları.
#MEDEP #DrÖzcanMercan #MercanKoleji #MercanEğitimKurumları #DeğerliDavranış #DeğerlerEğitimi #KarakterEğitimi #Eğitim #AkademikBaşarı #Malatya #MalatyaHaber
